|
Günümüzde;nüfus artışına, teknolojik gelişmeye,sanayileşme ve kentleşmeye paralel olarak gerek miktar, gerekse içerik açısından hızla artan katı atıkların doğaya olumsuz etkileri önemli bir çevre problemi haline gelmiştir. Katı atıkların;toplanması, uzaklaştırılması,giderilmesi yerel yönetimlerin karşılaştıklarıen önemli çevre sorunlarından birisidir. KATI ATIK NEDİR Üreticisi tarafından atılmak istenen ve toplumun huzuru ile özellikle çevrenin korunması bakımından düzenli bir şekilde uzaklaştırılması gereken katı maddelere ve arıtma çamuruna KATI ATIK denir” (14.03.1991 Tarihli Resmi Gazete’de Yayınlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği) Usulüne göre uzaklaştırılmayan katı atıkların neden olabileceği bazı sorunlar; Epidemik (bulaşıcı) hastalıkların yayılması, Hoş olmayan kokuların yayılması, Sinek, fare vb. haşerenin çoğalması, Yeraltı ve yerüstü sularının kirlenmesi, Sera olayına katkıda bulunabilecek derecede hava kirlenmesi.
KATI ATIK YÖNETİMİ NEDİR? Katı atık çeşitlerinin çevre ve insan sağlığına zarar vermelerini önlemek amacı ile toplanması, taşınması, yeniden kullanım, geri kazanım, geri dönüşüm, yakma, gömme ve değerlendirme işlemlerini kapsayan çeşitli yöntemler geliştirilmiştir.Bu yöntemlerin tümü “Katı Atık Yönetimi” olarak adlandırılmaktadır. Bir “Katı Atık Yönetim Sistemi”nin teknik ve ekonomik bakımdan yapılabilir olması,
her bir aşamasının bir önceki ve bir sonraki basamaktaki işlemlerle uyumlu olarak, entegre bir sistem tasarımıyla mümkündür. Bu tasarımın temel değerlendirme faktörleri ; Teknik açıdan, bu entegre sistemin yapılabilirliği ; Katı atıkların nitelik ve niceliği, Katı atıkların ısıl değeri, İklim koşulları, Topografya, Jeolojik yapı, Su ve hava kalitesi standartları, Tarım arazilerinin durumu
gibi fiziksel parametreler göz önünde bulundurularak, sistemin bütününün ilk yatırım giderleri ile işletme giderlerinin toplamının en aza indirildiği bir optimizasyon probleminin çözümüdür. KATI ATIK YÖNETİMİNİ OLUŞTURAN İŞLEMLER; Düzenli Depolama Kompostlaştırma Yakma Geri Kazanım
Düzenli Depolama: Katı atıkların, titizlikle seçilmiş bir alana sistemli olarak yayılarak üzerlerinin toprakla örtülmesidir. Yakma : Büyük şehirlerde ve çöp depolama alanı bulma imkanının sınırlı olduğu bölgelerde, atıkların imha edilmesi için yakma yönteminden yararlanılabilir. Yakma işleminde atıklar yüksek sıcaklıklarda büyük fırınlar içinde yakılarak tamamen imha edilirler. Kompostlaştırma: Kompostlama işlemi; genel olarak katı atığın (çöpün) içindeki organik atıkların bozunması işlemidir. Katı ve sıvı atıklar içindeki organik maddeler çeşitli mikroorganizmalar ile, daha basit bileşiklere, özellikle CO2 ve H2O’ ya dönüştürülürler. Kompost organik madde muhtevası yüksek bir “Toprak düzenleyici” dir. Geri Dönüşüm-Geri Kazanım: Cam, metal, plastik, kağıt-karton gibi değerlendirilebilir atıklar çeşitli fiziksel ve kimyasal işlemlerden geçirilerek yeni bir hammaddeye veya ürüne dönüştürülebilirler. Bu atıkların bir takım işlemlerden geçirildikten sonra ikinci bir hammadde olarak üretim sürecine sokulmasına “Geri Dönüşüm” denir. 3- Kaynağında ayrı toplanan bu atıklar, ayırma tesislerinde cinslerine göre sınıflandırılır. Bu üç işlem geri kazanım olarak tanımlanmaktadır. 4- Geri kazanılan atıklar tekrar işlenmek ve değerlendirilmek üzere geri dönüşüm işletmelerine sevk edilir. Geri dönüşüm işlemi her malzeme türü için farklı işlemlerden oluşur. BELEDİYELERDE KATI ATIK YÖNETİMİ Ülkemizde atıkların ( çöplerin ) toplanması, taşınması ile insan ve çevre sağlığına olumsuz etki yapmadan nihai bertarafına ilişkin olarak yükümlülükler, 1580 sayılı Belediye kanununun 15'inci ve 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin yönetimi hakkında kanun'un 6'ıncı maddesi ile Belediyeler ve Büyükşehir Belediyelerine verilmiştir. 1984 yılında yayınlanan 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin yönetimi ile ilgili kanunun ilgili maddelerine göre; katı atıkların toplanması işi ilçe Belediyelerin, bertarafı ise Büyükşehir Belediyelerinin görevidir. Türkiye’de her bir kişi yılda 187 kilogram evsel atık üretiyor, evsel ve ticari atık miktarı yaklaşık 20 milyon ton.Bu atıkların 3 milyonunu ambalaj atıkları oluşturuyor. ÇEVKO verilerine göre, evsel ve ticari atıkların yüzde 12’si geri kazanılabilecekken, bu rakam şu an 800 bin ton civarında kalıyor. Bu miktarın büyük bir kısmı çöp dökme sahalarından ve sokaklardan ilkel ve sağlıksız koşullarda toplanmaktadır. Ancak bu şekilde toplanan atıkların bir kısmı yaş çöple karıştığı için değerlendirilememektedir. Daha sağlıklı ve verimli bir geri kazanım sistemi oluşturmanın temel koşulu geri kazanılabilir atıkların kaynağında yani konutlarda, işyerlerinde, okullarda, otel ve tatil köylerinde çöpten ayrı toplanmasıdır. Bu sistemin oluşturulabilmesinin temel koşulu Belediye – Tüketici – Geri Dönüşüm Sanayinin aktif bir şekilde sistemin içinde yer alması ve sorumluluk üstlenmesidir. Doğru bir geri kazanım sisteminde; Tüketicinin sorumluluğu, geri kazanılabilir atıkları kaynağında çöpten ayrı biriktirmektir. Belediye ise tüketicinin ayırdığı bu atıkları çöpten ayrı temiz bir şekilde toplamak ve cinslerine göre ayırmakla sorumludur. Sanayi sorumluluğu ise belediyenin topladığı ve cinslerine göre ayırdığı bu atıkları alıp geri dönüştürmektir.
|
